Από Σοφία Αυγουροπούλου
Μετρώντας το χρόνο, ψάχνοντας κατευθύνσεις, ανάμεσα σε όρια.
Μετρώντας το χρόνο, ψάχνοντας κατευθύνσεις, ανάμεσα σε όρια.
Πέμπτη 26 Ιανουαρίου 2017
Τετάρτη 25 Ιανουαρίου 2017
Τρίτη 24 Ιανουαρίου 2017
Από Πέννυ Σκλάβου
Η «Πετρωμένη Γοργόνα» ο δημόσιος χώρος και το κράτος 30/8/2015
του Αντώνη Μπρούμα
Μια ιδιαίτερη είδηση κάνει τον γύρο των μέσων ενημέρωσης και των κοινωνικών δικτύων,
τις τελευταίες μέρες: ως ένδειξη διαμαρτυρίας σε πρόστιμο, που του επιβλήθηκε για ελεύθερη κατασκήνωση, ο καλλιτέχνης Διονύσης Καρυπίδης κατέστρεψε με βαριοπούλα τη γοργόνα, που είχε φιλοτεχνήσει στην παραλία Καβουρότρυπες της Χαλκιδικής. Από το 1997 η «πετρωμένη γοργόνα» κοσμούσε την ακτή Πορτοκάλι της πανέμορφης αυτής παραλίας, που κάθε καλοκαίρι κατακλύζεται από πολυάριθμους λουόμενους αλλά και κοινότητα ελεύθερων κατασκηνωτών. Όντας μέλος αυτής της κοινότητας, σε μια στιγμή έμπνευσης, πρόσφερε απλόχερα την τέχνη του στους άλλους, παντρεύοντας τη φυσική ομορφιά του τόπου με την ανθρώπινη δημιουργία. Ζήτησε λοιπόν τη διαγραφή του προστίμου, στο όνομα της ανιδιοτελούς αυτής προσφορά. Καθώς το αίτημά του δεν ικανοποιήθηκε, προχώρησε στην καταστροφή του γλυπτού.
Η είδηση έγινε αντικείμενο εκτεταμένων συζητήσεων στο διαδίκτυο. Το γεγονός ότι το πρόστιμο δεν αφορούσε τη γοργόνα αλλά την ελεύθερη κατασκήνωση δεν έγινε ευρύτερα γνωστό, και έτσι ο διάλογος άγγιξε κυρίως τα θέματα του δημόσιου χώρου, της ελευθερίας της καλλιτεχνικής έκφρασης και του ρόλου του κράτους: Πρέπει ο δημόσιος χώρος να ορίζεται με απόλυτο τρόπο από το κράτος; Έχουν δικαιώματα οι τοπικές κοινωνίες στη διαμόρφωσή του; Είναι ανεκτή η καλλιτεχνική έκφραση σε δημόσιους χώρους χωρίς άδεια; Και, εν τέλει: Ποιος, και σε ποιο βαθμό, ορίζει τον δημόσιο χώρο;
Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, ο δημόσιος χώρος ανήκει στα πράγματα κοινής χρήσης (res publicae), τα οποία έχουν τεθεί από το δίκαιο εκτός συναλλαγής, ώστε να είναι προσπελάσιμα σε χρήση από τον καθένα επί ίσοις όροις. Συνεπώς, το κράτος σε σχέση με τον δημόσιο χώρο δεν έχει τον ρόλο του ιδιοκτήτη αλλά του θεματοφύλακα της κοινοχρησίας. Στην προκειμένη περίπτωση, η δημιουργία της γοργόνας στον αιγιαλό δεν αναίρεσε την κοινή χρήση του. Επομένως, αν το κράτος επέβαλλε πρόστιμο εξαιτίας της χωρίς άδεια εικαστικής παρέμβασης, θα είχε λειτουργήσει με τη λογική του αστού ιδιώτη ιδιοκτήτη, που ρυθμίζει σε απόλυτο βαθμό τον δημόσιο χώρο, όπως εμείς κανονίζουμε τα του οίκου μας.
Υπάρχει και μια άλλη διάσταση του ζητήματος, που ενδυναμώνει την άποψή μας. Η ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα. Η εξάρτησή της από την προηγούμενη αδειοδότηση του κράτους θα ήταν προφανώς αντισυνταγματική. Τι συμβαίνει όμως με τις εικαστικές παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο; Πρέπει να υπόκεινται σε προηγούμενη άδεια; Ασφαλώς, μπορούμε να φανταστούμε εικαστικές παρεμβάσεις, που παρεμποδίζουν την κοινή χρήση του δημοσίου χώρου ή προσβάλλουν την αισθητική της (τοπικής) κοινότητας. Φτάνει όμως αυτό για να εκχωρήσουμε συλλήβδην τον αισθητικό έλεγχο του δημόσιου χώρου στο κράτος; Το ζήτημα δεν είναι απλό. Εξαιρετικά ελκυστικές γειτονιές είναι αυτές στις οποίες οι κάτοικοί τους έχουν αποδώσει ελευθέρως έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα που εκφράζει τις κοινωνικές και πολιτισμικές τους σχέσεις. Διάσημοι λαϊκοί καλλιτέχνες, όπως ο Θεόφιλος ή ο Banksy, δεν θα υπήρχαν αν εφαρμόζαμε άτεγκτα τη λογική της πρότερης αδειοδότησης της καλλιτεχνικής έκφρασης στον δημόσιο χώρο.
(Μια παρένθεση, για την ποινικοποίηση της ελεύθερης κατασκήνωσης. Η διαχείριση, σήμερα, του ελεύθερου χώρου από το κράτος –με όρους διαχειριστή της ιδιωτικοποίησης του κοινού αυτού αγαθού– ανέχεται χιλιάδες αυθαίρετα σε όλη την ακτογραμμή, δεν μπορεί όμως να ανεχτεί την ελεύθερη κατασκήνωση και την αδιαμεσολάβητη επαφή των πολιτών με τη φύση, γιατί δεν εντάσσονται στην αγοραία λογική).
Άποψή μου είναι πως σε τέτοια θέματα καλλιτεχνικής έκφρασης στον δημόσιο χώρο θα πρέπει να δίνεται η εξουσία της εκ των υστέρων απόφασης περί συμβατότητας στις τοπικές κοινωνίες. Πρέπει να έχουμε το δικαίωμα να συνδιαμορφώνουμε δημοκρατικά τον δημόσιο χώρο μας ως κάτι που όλοι μοιραζόμαστε και επιθυμούμε να εκφράζει την κοινωνικότητά μας. Στην πόλη της Μπολόνια αλλά και στη Βαρκελώνη της νεοεκλεγείσας πλατφόρμας «Barcelona en Comu» ο δήμος αναγνωρίζει δικαιώματα στους πολίτες να συνδιαμορφώνουν από κοινού τον αστικό τους χώρο ως κοινό αγαθό. Αντιστοίχως, στο ζήτημα της ελεύθερης κατασκήνωσης, αντί να βαδίζουμε με την υποκριτική λογική της καθολικής απαγόρευσης / εμπορευματικοποίησης των ακτών μας, μπορούμε να φανταστούμε ένα εναλλακτικό νομικό πλαίσιο, που αναγνωρίζει το συλλογικό δικαίωμα κοινής χρήσης του αιγιαλού και της παραλίας στις κοινότητες των ελεύθερων κατασκηνωτών, υπό τους όρους της δημιουργίας μη μόνιμων κοινοτικών υποδομών υγιεινής, που προστατεύουν το περιβάλλον.
Έχουμε λοιπόν καθήκον να μετατρέψουμε το κράτος από διαχειριστή της ιδιωτικοποίησης των κοινών αγαθών της χώρας σε θεματοφύλακα της κοινοχρησίας τους. Και αυτό γίνεται τόσο με νομοθετικές καινοτομίες ενδυνάμωσης των κοινοτήτων και της κοινωνίας όσο και με την αναβάθμιση της προστασίας των κοινών σε συνταγματικό κανόνα.
Ο Αντώνης Μπρούμας είναι δικηγόρος, διδακτορικός ερευνητής και ακτιβιστής των κινημάτων βάσης.
αναδημοσίευση από: https://enthemata.wordpress.com/2015/08/30/broumas-3/
Η «Πετρωμένη Γοργόνα» ο δημόσιος χώρος και το κράτος 30/8/2015
Μια ιδιαίτερη είδηση κάνει τον γύρο των μέσων ενημέρωσης και των κοινωνικών δικτύων,
τις τελευταίες μέρες: ως ένδειξη διαμαρτυρίας σε πρόστιμο, που του επιβλήθηκε για ελεύθερη κατασκήνωση, ο καλλιτέχνης Διονύσης Καρυπίδης κατέστρεψε με βαριοπούλα τη γοργόνα, που είχε φιλοτεχνήσει στην παραλία Καβουρότρυπες της Χαλκιδικής. Από το 1997 η «πετρωμένη γοργόνα» κοσμούσε την ακτή Πορτοκάλι της πανέμορφης αυτής παραλίας, που κάθε καλοκαίρι κατακλύζεται από πολυάριθμους λουόμενους αλλά και κοινότητα ελεύθερων κατασκηνωτών. Όντας μέλος αυτής της κοινότητας, σε μια στιγμή έμπνευσης, πρόσφερε απλόχερα την τέχνη του στους άλλους, παντρεύοντας τη φυσική ομορφιά του τόπου με την ανθρώπινη δημιουργία. Ζήτησε λοιπόν τη διαγραφή του προστίμου, στο όνομα της ανιδιοτελούς αυτής προσφορά. Καθώς το αίτημά του δεν ικανοποιήθηκε, προχώρησε στην καταστροφή του γλυπτού.
Η είδηση έγινε αντικείμενο εκτεταμένων συζητήσεων στο διαδίκτυο. Το γεγονός ότι το πρόστιμο δεν αφορούσε τη γοργόνα αλλά την ελεύθερη κατασκήνωση δεν έγινε ευρύτερα γνωστό, και έτσι ο διάλογος άγγιξε κυρίως τα θέματα του δημόσιου χώρου, της ελευθερίας της καλλιτεχνικής έκφρασης και του ρόλου του κράτους: Πρέπει ο δημόσιος χώρος να ορίζεται με απόλυτο τρόπο από το κράτος; Έχουν δικαιώματα οι τοπικές κοινωνίες στη διαμόρφωσή του; Είναι ανεκτή η καλλιτεχνική έκφραση σε δημόσιους χώρους χωρίς άδεια; Και, εν τέλει: Ποιος, και σε ποιο βαθμό, ορίζει τον δημόσιο χώρο;
Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, ο δημόσιος χώρος ανήκει στα πράγματα κοινής χρήσης (res publicae), τα οποία έχουν τεθεί από το δίκαιο εκτός συναλλαγής, ώστε να είναι προσπελάσιμα σε χρήση από τον καθένα επί ίσοις όροις. Συνεπώς, το κράτος σε σχέση με τον δημόσιο χώρο δεν έχει τον ρόλο του ιδιοκτήτη αλλά του θεματοφύλακα της κοινοχρησίας. Στην προκειμένη περίπτωση, η δημιουργία της γοργόνας στον αιγιαλό δεν αναίρεσε την κοινή χρήση του. Επομένως, αν το κράτος επέβαλλε πρόστιμο εξαιτίας της χωρίς άδεια εικαστικής παρέμβασης, θα είχε λειτουργήσει με τη λογική του αστού ιδιώτη ιδιοκτήτη, που ρυθμίζει σε απόλυτο βαθμό τον δημόσιο χώρο, όπως εμείς κανονίζουμε τα του οίκου μας.
Υπάρχει και μια άλλη διάσταση του ζητήματος, που ενδυναμώνει την άποψή μας. Η ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα. Η εξάρτησή της από την προηγούμενη αδειοδότηση του κράτους θα ήταν προφανώς αντισυνταγματική. Τι συμβαίνει όμως με τις εικαστικές παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο; Πρέπει να υπόκεινται σε προηγούμενη άδεια; Ασφαλώς, μπορούμε να φανταστούμε εικαστικές παρεμβάσεις, που παρεμποδίζουν την κοινή χρήση του δημοσίου χώρου ή προσβάλλουν την αισθητική της (τοπικής) κοινότητας. Φτάνει όμως αυτό για να εκχωρήσουμε συλλήβδην τον αισθητικό έλεγχο του δημόσιου χώρου στο κράτος; Το ζήτημα δεν είναι απλό. Εξαιρετικά ελκυστικές γειτονιές είναι αυτές στις οποίες οι κάτοικοί τους έχουν αποδώσει ελευθέρως έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα που εκφράζει τις κοινωνικές και πολιτισμικές τους σχέσεις. Διάσημοι λαϊκοί καλλιτέχνες, όπως ο Θεόφιλος ή ο Banksy, δεν θα υπήρχαν αν εφαρμόζαμε άτεγκτα τη λογική της πρότερης αδειοδότησης της καλλιτεχνικής έκφρασης στον δημόσιο χώρο.
(Μια παρένθεση, για την ποινικοποίηση της ελεύθερης κατασκήνωσης. Η διαχείριση, σήμερα, του ελεύθερου χώρου από το κράτος –με όρους διαχειριστή της ιδιωτικοποίησης του κοινού αυτού αγαθού– ανέχεται χιλιάδες αυθαίρετα σε όλη την ακτογραμμή, δεν μπορεί όμως να ανεχτεί την ελεύθερη κατασκήνωση και την αδιαμεσολάβητη επαφή των πολιτών με τη φύση, γιατί δεν εντάσσονται στην αγοραία λογική).
Άποψή μου είναι πως σε τέτοια θέματα καλλιτεχνικής έκφρασης στον δημόσιο χώρο θα πρέπει να δίνεται η εξουσία της εκ των υστέρων απόφασης περί συμβατότητας στις τοπικές κοινωνίες. Πρέπει να έχουμε το δικαίωμα να συνδιαμορφώνουμε δημοκρατικά τον δημόσιο χώρο μας ως κάτι που όλοι μοιραζόμαστε και επιθυμούμε να εκφράζει την κοινωνικότητά μας. Στην πόλη της Μπολόνια αλλά και στη Βαρκελώνη της νεοεκλεγείσας πλατφόρμας «Barcelona en Comu» ο δήμος αναγνωρίζει δικαιώματα στους πολίτες να συνδιαμορφώνουν από κοινού τον αστικό τους χώρο ως κοινό αγαθό. Αντιστοίχως, στο ζήτημα της ελεύθερης κατασκήνωσης, αντί να βαδίζουμε με την υποκριτική λογική της καθολικής απαγόρευσης / εμπορευματικοποίησης των ακτών μας, μπορούμε να φανταστούμε ένα εναλλακτικό νομικό πλαίσιο, που αναγνωρίζει το συλλογικό δικαίωμα κοινής χρήσης του αιγιαλού και της παραλίας στις κοινότητες των ελεύθερων κατασκηνωτών, υπό τους όρους της δημιουργίας μη μόνιμων κοινοτικών υποδομών υγιεινής, που προστατεύουν το περιβάλλον.
Έχουμε λοιπόν καθήκον να μετατρέψουμε το κράτος από διαχειριστή της ιδιωτικοποίησης των κοινών αγαθών της χώρας σε θεματοφύλακα της κοινοχρησίας τους. Και αυτό γίνεται τόσο με νομοθετικές καινοτομίες ενδυνάμωσης των κοινοτήτων και της κοινωνίας όσο και με την αναβάθμιση της προστασίας των κοινών σε συνταγματικό κανόνα.
Ο Αντώνης Μπρούμας είναι δικηγόρος, διδακτορικός ερευνητής και ακτιβιστής των κινημάτων βάσης.
αναδημοσίευση από: https://enthemata.wordpress.com/2015/08/30/broumas-3/
Δευτέρα 23 Ιανουαρίου 2017
Κυριακή 22 Ιανουαρίου 2017
Από Ιουλία Δρούγα
"Κυριακή απόγευμα, λίγο πριν σουρουπώσει, τέσσερις ηλικιωμένες κυριίε συναντιούνται έξω από το σχολείο, στρίβουν δεξιά στη Δημοκρατίας και κατευθύνονται στην πλατεία Ιόλα...Την ίδια στιγμή καμια δεκαριά παιδιά, φεύγοντας από ένα πάρτυ, λένε να συνεχίσουν το παιχνίδι τους στην ίδια πλατεια...(η συνέχεια το Σάββατο...)
Δευτέρα 16 Ιανουαρίου 2017
"Η Δεντροπολιτεία" ή πως αναπτύσσουν τα παιδιά μια λειτουργική πολιτεία με οργανικότητα.
Ξεκινώντας, αναρτώ ως υλικό τροφοδότησης
ιδεών, μια σειρά εργασιών των μαθητών των περσινών Δ-Ε-ΣΤ τάξεων του σχολείου,
με θέμα «Δεντροπολιτεία». Ήταν μια άσκηση φαντασιακού, στην οποία οι μαθητές
κλήθηκαν να οπτικοποιήσουν μια φανταστική πολιτεία η οποία αναπτύσσεται πάνω σε
ένα δέντρο, κρατώντας την οργανικότητα του δέντρου και την λειτουργικότητα μιας
πολιτείας. Προηγήθηκε καταιγισμός ιδεών για τα στοιχεία που απαρτίζουν μια
πολιτεία (φανερά και κρυφά) και την σύνδεσή τους μέσα από δίκτυα (ενέργειας,
επικοινωνίας, συγκοινωνίας, ύδρευσης-αποχέτευσης, ομβρίων κτλ).
Καλωσόρισμα
Καλωσορίσατε στον κοινό μας ψηφιακό χώρο. Εδώ
θα μοιραζόμαστε τις σκέψεις, το παραγόμενο υλικό, τις προτάσεις και τις
διαφωνίες μας. Θα επικοινωνούμε, θα οργανώνουμε τα επόμενα βήματα, θα
μοιραζόμαστε ρόλους και ευθύνες. Όλοι όσοι επιθυμούν μπορούν να λάβουν
κωδικούς, ώστε να γίνουν συντάκτες και διαχειριστές του ιστότοπου, προκειμένου
να αναρτούν αυτοβούλως άρθρα και να βοηθούν κι αυτούς που δεν έχουν αντίστοιχη
τεχνική εμπειρία. Περισσότερες λεπτομέρειες θα συζητήσουμε στην πρώτη μας
συνάντηση.
Σαν έναυσμα για να αρχίσει η κουβέντα, καταθέτω μια προσωπική
συλλογιστική ερωτημάτων, γύρω από το θέμα μας.
Τί είναι δημόσιος χώρος; Τι σχέση αναπτύσσει με τον ιδιωτικό χώρο; Είναι σαφή
τα όρια που τους διακρίνουν; Πώς τροποποιείται ο λόγος μας, η χειρονομία μας
και η παρουσία μας, στη μετάβαση από τον ιδιωτικό χώρο στον δημόσιο και
αντίστροφα; Όλα αυτά ασφαλώς και δεν απαντιούνται έτσι εύκολα, ούτε έχουν
μονοσήμαντες ερμηνείες. Όμως η ανταλλαγή σκέψεων και ιδεών σίγουρα θα μας
βοηθήσει να τα δούμε αντικειμενικότερα.
*Και μια πρόταση για παιχνίδι μέχρι την πρώτη μας συνάντηση, όποτε κι αν την ορίσουμε. Σε μια καθημερινή διαδρομή (σπίτι-σχολείο, σπίτι-φροντιστήριο, σπίτι-σούπερ μάρκετ κτλ), δίνω το κινητό στο παιδί μου και το παροτρύνω να φωτογραφίσει κάθε τι που του προξενεί ενδιαφέρον. Προηγουμένως μπορώ να έχω κάνει μαζί του μια πολύ γενική κουβέντα για το δημόσιο και το ιδιωτικό, αντλώντας από τις σκέψεις του παραδείγματα. Σε επόμενη φάση, ξεδιαλέγουμε μαζί τις φωτογραφίες, ξεχωρίζοντας 3-4, αφού επισημάνουμε μαζί τις ιδιαιτερότητες που μας έκαναν να τις επιλέξουμε. Πριν την πρώτη συνάντηση θα υπάρξει κάλεσμα για αποστολή των φωτογραφιών μαζί με τα σχόλια για την ιδιαιτερότητά τους, προκειμένου να τις απολαύσμουμε όλοι μαζί.
*Και μια πρόταση για παιχνίδι μέχρι την πρώτη μας συνάντηση, όποτε κι αν την ορίσουμε. Σε μια καθημερινή διαδρομή (σπίτι-σχολείο, σπίτι-φροντιστήριο, σπίτι-σούπερ μάρκετ κτλ), δίνω το κινητό στο παιδί μου και το παροτρύνω να φωτογραφίσει κάθε τι που του προξενεί ενδιαφέρον. Προηγουμένως μπορώ να έχω κάνει μαζί του μια πολύ γενική κουβέντα για το δημόσιο και το ιδιωτικό, αντλώντας από τις σκέψεις του παραδείγματα. Σε επόμενη φάση, ξεδιαλέγουμε μαζί τις φωτογραφίες, ξεχωρίζοντας 3-4, αφού επισημάνουμε μαζί τις ιδιαιτερότητες που μας έκαναν να τις επιλέξουμε. Πριν την πρώτη συνάντηση θα υπάρξει κάλεσμα για αποστολή των φωτογραφιών μαζί με τα σχόλια για την ιδιαιτερότητά τους, προκειμένου να τις απολαύσμουμε όλοι μαζί.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)